Bilimsel adı Lutra lutra olan Avrasya su samuru, ancak temiz, bol oksijenli ve biyolojik çeşitliliği yüksek suların bulunduğu alanlarda yaşamını sürdürebiliyor. Özellikle kırmızı benekli alabalığın bol olduğu Rize dereleri, bu nadir tür için en ideal yaşam alanlarından biri olarak biliniyor. Uzun yıllardır bölgede izine rastlanmayan su samurunun tekrar ortaya çıkması, çevre kirliliğiyle mücadelede ve derelerin temiz kalmasında olumlu bir yol kat edildiğinin göstergesi olarak yorumlandı.

“Eskiden Çift Gezerlerdi”

Su samurunu cep telefonu kamerasıyla saniye saniye kaydeden bölge sakini Deniz Erce, yaşadığı heyecanı dile getirdi. Erce, “Deremizde ilk defa su samuru gördüm. Büyüklerimiz eskiden bunların çok sık görüldüğünü, hatta genellikle çift olarak yüzdüklerini anlatırdı. Benim görüntülediğim tek başınaydı, suya dalıp çıkıyordu,” dedi.

Ürkek Misafirin Sabah Mesaisi

Su samurlarının insan etkisine karşı oldukça hassas ve ürkek canlılar olduğunu belirten Erce, ilk karşılaşma anını şu sözlerle anlattı:

“O beni fark eder etmez hızla gözden kayboldu. Ancak pes etmedim, ertesi sabah erken saatlerde tekrar göletin olduğu yere gittim ve onu uzaktan da olsa yeniden görüntülemeyi başardım.”

Uzmanlar Uyarıyor: Korunması Şart

Geçmişte insan baskısı, su kirliliği ve yaşam alanlarının tahrip edilmesi nedeniyle sayıları hızla azalan su samurlarının, bölgede yeniden görülmesi doğaseverleri sevindirdi. Uzmanlar, bu türün bölgedeki varlığının kalıcı olabilmesi için dere yataklarının korunması ve kirliliğin önlenmesi gerektiğinin altını çiziyor.

Rize’de Heyecan Veren Buluşma: Yıllar Sonra Yeniden Görüldü! yazısı ilk önce Rize Haber üzerinde ortaya çıktı.

Projenin ilk aşamasında, bölgenin en çok ziyaretçi ağırlayan turizm merkezlerinden olan Huser, Elevit ve Handüzü yaylaları pilot bölge olarak seçildi. Bu bölgelerde atık yönetim süreçleri tamamen yeniden yapılandırılarak, doğaya bırakılan ayak izinin minimize edilmesi hedefleniyor.

Yayla Merkezlerinde Çöp Konteynırı Dönemi Kapanıyor

Uygulamanın en radikal ve dikkat çekici adımı, alışılagelmiş çöp toplama sisteminin değiştirilmesi oldu. Yeni modele göre:

• Merkezden Uzak Atık Noktaları: Atık bırakma alanları yayla merkezlerinden belirli bir mesafe geriye çekildi.
• İkili Atık Yönetimi: Yayla girişlerine, geri dönüştürülebilir ve diğer atıklar için ayrıştırılmış özel kafesler yerleştirildi.
• Yasaklar ve Denetim: Belirlenen noktaların ötesine, yani yayla merkezine atık bırakılması tamamen yasaklandı. İç alanlardaki tüm çöp konteynırları kaldırıldı.
• Bilinçli Ziyaretçi: Yönlendirme tabelaları ve saha görevlileriyle ziyaretçilerin atıklarını henüz kaynağındayken ayrıştırması teşvik ediliyor.

Dijital İzleme ve Eğitimle Tam Saha Pres

Proje sadece fiziksel önlemlerle sınırlı kalmıyor. Bölgedeki tur operatörleri, konaklama işletmeleri ve yerel esnaf çevresel sorumluluk eğitimlerinden geçiriliyor. Kurulan dijital izleme mekanizmaları sayesinde atık miktarları ve geri kazanım oranları anlık olarak raporlanacak.

Hedef: Yaz sezonundaki yoğun ziyaretçi trafiğine rağmen ekosistemi korumak ve karbon ayak izini düşürmek.

“Rize’yi Bir Dünya Markası Haline Getireceğiz”

Sıfır Atık Vakfı Başkanı ve COP31 Yüksek Düzeyli İklim Şampiyonu Samed Ağırbaş, projenin küresel vizyonuna dikkat çekti. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın iklim politikalarına verdiği önemi vurgulayan Ağırbaş, Emine Erdoğan’ın himayesinde küresel bir harekete dönüşen Sıfır Atık yaklaşımının Rize’de somutlaşacağını belirtti:

“Rize’yi uluslararası ölçekte atıksız bir dünya markası haline getirmeyi hedefliyoruz. Bu model, Rize’den başlayarak Türkiye’nin tüm doğal turizm alanlarına örnek teşkil edecek.”

Gelecek Kuşaklara Temiz Bir Miras

“Atıksız Yaylalar” projesiyle sadece temizlik değil, aynı zamanda bir davranış değişikliği hedefleniyor. Biyolojik çeşitliliğin korunması, yaban hayatının savunulması ve yayla kültürünün doğa dostu bir anlayışla geleceğe aktarılması projenin temel taşlarını oluşturuyor.

Pilot bölgelerden elde edilen veriler ışığında, bu çevreci modelin kısa sürede tüm Türkiye genelindeki yaylalara yaygınlaştırılması planlanıyor.

Huser, Elevit ve Handüzü Koruma Altında: Yaylalarda Sıfır Atık Seferberliği yazısı ilk önce Rize Haber üzerinde ortaya çıktı.